Blog

Hoe staat het eigenlijk met de emancipatie en participatie van transgender personen?

De Volkskrant riep 2015 uit tot ‘het jaar van de transgender’ Hoe is het nu, op de overgang  tussen 2020 en 2021, gesteld met transgender personen in Nederland en (ver) daarbuiten?

De aanleiding voor deze blog was de de internationale transgender gedenkdag (TDOR – Transgender Day Of Remembrance) van 20 november jl. Een jaarlijkse dienst die wereldwijd wordt gehouden om de door geweld omgekomen transgender personen te herdenken. Om deze overledenen te herdenken en niet te vergeten, worden alle namen opgenoemd zoals die bekend zijn in de jaarlijkse publicatie van “Trans Murder Monitoring” Van 1oktober 2019 tot 1 oktober 2020 zijn er maar liefst 350 slachtoffers, een toename van 6% t.o.v. 2018/2019. Alle huiveringwekkende getallen en details zijn hier te vinden.

Veel slachtoffers van geweld zijn echter niet terug te vinden in de statistieken omdat het slachtoffer vaak verkeerd geregistreerd werd. Politie en nabestaanden vermelden vaak het geboortegeslacht i.p.v. het wensgeslacht en dat komt dan ook zo in de pers. Er zijn voorbeelden bekend waarbij een trans vrouw door de nabestaanden werd begraven als ‘man’ !

De meeste slachtoffers vallen zoals elk jaar in Brazilië, Mexico, Honduras, Noord-Amerika en Colombia. Vooral sekswerkers en zwarte- en gekleurde mensen (BPOC) zijn het doelwit van gewelddadige mannen. De slachtoffers vallen meestal in landen met een machocultuur en een grote invloed van een orthodox geloof. Maar ook in ons veilige Nederland zijn enkele trans vrouwen vermoord!

Wat gaat er goed en wat gaat er niet goed

In België werd Petra de Sutter, een bekende trans vrouw, lid van het Europees parlement en hoogleraar, verkozen tot minister van ambtenarenzaken en overheidsbedrijven én vicepremier!

In de V.S. werd trans vrouw Sarah McBride tijdens de recente verkiezingen overtuigend verkozen tot senator van de staat Delaware.

In Nederland zijn vier trans personen actief in de gemeenteraden van Utrecht, Nijmegen en Apeldoorn en op de kandidaten lijst van D66 voor de TK-verkiezingen in maart ’21 staat een trotse trans vrouw.

Uit onderzoek blijkt dat de sociale acceptatie van transpersonen in Nederland toegenomen is van 42 % in 2012 naar 57 % in 2017

Echter, uit onderzoek blijkt ook dat trans personen vaker te maken krijgen met schelden en (dreigen met) geweld. Maar liefst zeven keer meer dan de gemiddelde Nederlander! Zie dit onderzoek van TNN (Transgender Netwerk Nederland). Veel trans personen staan nog steeds aan de kant als het gaat om werk, blijkt uit onderzoek. Hoewel 40 % middelbaar tot hoog opgeleid is zie je dat 20 % werkloos of arbeidsongeschikt is. En 28% heeft een netto-inkomen lager dan € 1.000 p/m. Ook wonen trans personen vaker alleen en zijn ze vaker gescheiden. Ook voelen velen zich (zeer) eenzaam.

Zie voor alle details SCP en CBS  Trefwoord ‘transgender’

De media dragen over het algemeen ook niet positief bij aan de emancipatie van transgender personen. Kijk maar eens naar ‘Disclosure’ op Netflix. Trans personen worden meestal neergezet als zielig, gevaarlijk, gestoord, leugenachtig en in het gunstigste geval ‘raar’ Ook in Nederland was het lange tijd gebruikelijk om óver i.p.v. mét trans personen te praten. En bij een aantal tv-programma’s lag de focus altijd op problemen, daten en operaties, terwijl er zoveel meer te vertellen valt.

Mensenrechten

En dan onze eigen overheid die sinds 1985 de mensenrechten van trans personen schendt. Om je geslacht juridisch te kunnen wijzigen moest je nl. als trans persoon het gehele medisch traject doorlopen. dat hield dus ook in dat je ná je geslachts-aanpassende operatie onvruchtbaar was geworden. Je kon geen kinderen meer baren of verwekken. Dat was een harde eis in de toenmalige wetgeving. Veel transmensen werden toen geconfronteerd met een bijna onmogelijke keuze. Als je een kinderwens had kon je dus niet door met het proces en bleef je juridisch met het verkeerde identiteitsbewijs rondlopen, met alle ongemakken en discriminatie van dien. Als je de geslachts-aanpassing doorzette werd je dus door je eigen overheid beroofd van je kinderwens. Een schending van je recht op zelfbeschikking en je lichamelijke integriteit. Er waren natuurlijk vele protesten van Human Rights Watch en enkele activisten. In 2011 kwam dit rapport uit, en het duurde uiteindelijk nog tot 1 juli 2014 (29 jaar !) voordat de wet werd aangepast. Deze zgn. ‘transgenderwet’ maakte het mogelijk om juridisch van geslacht te veranderen zonder operatie en zonder hormonen. Een typisch Hollandse oplossing was dan om een betuttelende stap toe te voegen: de deskundige-verklaring. Deze verklaring kon alleen worden afgegeven door een arts of psycholoog die een training had gevolgd bij het VUmc (tegenwoordig AUMC) Een trans persoon moest gecontroleerd worden of de wens tot geslachtsverandering wel stellig en duurzaam was. De verwachting is dat deze verklaring binnenkort afgeschaft gaat worden. Nu kan een trans man een kind baren en een trans vrouw een kind verwekken.

1 juli 2014 kon ik gebruik maken van deze nieuwe wet, en dat was groot nieuws! De complete Nederlandse pers was aanwezig, alle journaals besteedden er aandacht aan en zelfs Reuters was erbij!

En nu op 30 november 2020 dan eindelijk van onze overheid excuses en erkenning dat de mensenrechten van trans personen destijds zijn geschonden. Daarnaast komt er nog een schadevergoeding van 5.000 Euro per persoon beschikbaar.

In Zweden, waar ook zo’n discriminerende wet in gebruik was, kwam er sneller een schuldbesef op gang. In maart 2017 volgde erkenning van het aangedane leed en een schadevergoeding

Internationaal

In veel landen is helemaal niets geregeld voor trans personen, bijvoorbeeld in Libanon

In Colombia, waar ik ruim twee jaar geleden op bezoek was bij de trans community, is de situatie ook schrijnend. Wettelijk gezien hebben trans personen daar recht op bescherming en toegang tot de gezondheidszorg. Goede gezondheidszorg ontbreekt echter door gebrek aan kennis en stigmatisering. De dagelijkse praktijk is discriminatie, uitsluiting, lastig gevallen worden door de politie en door dit alles veroordeeld tot sekswerk om te kunnen overleven. Met name trans vrouwen lopen hierdoor grote risico’s. Dit jaar (2020) zijn er al dertig ! trans vrouwen vermoord. Een schrijnend voorbeeld was de dood van Alejandra Monocuco. Zij was een graag geziene trans vrouw en sekswerker. Zij werd ziek door Covid en de ambulance medewerkers wilden haar niet mee nemen terwijl zij er ernstig aan toe was. Korte tijd later is zij overleden. Haar dode lichaam werd pas de volgende dag opgehaald. Dit zorgde voor grote ophef in de trans community en ze zochten de publiciteit. Er kwam ontzettend veel bijval, ook van bekende personen uit Colombia, en de hashtag #JusticiaParaAlejandra bracht veel teweeg. Een onderzoek naar nalatigheid en dood door schuld loopt.

Europa en wetgeving

In Europa rommelt het door opkomend populisme, conservatisme en ‘verrechtsing’  Kijk maar naar de de LHBTI-vrije zones in Polen, het V.K. met de rel omtrent J.K. Rowling en de TERF’s en de vooruitstrevende wet ‘Gender Recognition Act’ die toch ineens minder vooruitstrevend werd. Een recent heftig voorbeeld hiervan is dat de enige kliniek in het land waar pubertijdsremmers voorgeschreven werden, (tijdelijk) van een rechtbank moet stoppen met het verstrekken van dit middel. Voor veel jonge trans- en gender diverse personen een drama! Ook de aangepaste wetgeving in Hongarije, waardoor trans personen terug in de tijd worden geworpen, laat zien dat je een verkregen positie ook weer kwijt kunt raken. In Hongarije kun je je geboortegeslacht niet meer laten wijzigen waardoor je dus altijd met de ‘verkeerde ID’ rondloopt met alle gevaren van dien. De organisatie TGEU (Transgender Europe) protesteert krachtig tegen de aantasting van de rechten van trans personen in heel Europa.

In Nederland zijn met name Nevin Özütok (GL), Kirsten van den Hul (PvdA) en Vera Bergkamp (D66) zeer actief, samen met de belangenverenigingen TNN, COC en NNID. Dit leidde al tot aanpassing van de AWGB en eerdaags ook het Wetboek van Strafrecht

Tot slot

Wet- en regelgeving lost natuurlijk niet alles op.

Eigenlijk begint acceptatie en participatie al bij de opvoeding van jonge kinderen. Uit een recent onderzoek van het Min. van VWS blijkt dat veel ouders wel gehoord hebben van LHBTI maar dat de inhoudelijke kennis nogal te wensen overlaat.  En praten over seksuele identiteit blijkt minder moeilijk dan praten over genderidentiteit. Veel ouders vinden het moeilijk als hun kind aangeeft ‘anders’ te zijn dat een jongetje of een meisje. Verder valt op dat “net als bij seksuele oriëntatie, genderidentiteit vaker wordt besproken door moeders dan door vaders”

Dus ouders, lees je in op dit onderwerp, praat er over en geef je kind de ruimte om zich vrij te ontwikkelen. Laat de knellende gender normen los, dat scheelt uiteindelijk een hoop ellende!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *